1) Nguyệt Như: Trong một bài viết của anh mới đây, anh có nói về sự cần thiết phải hình thành nên một Liên Minh Dân Tộc. Xin anh cho biết tại sao anh đi đến kết luận như vậy?

Phương Nam: Tại sao chúng ta lại cần thiết phải hình thành nên 1 Liên Minh Dân Tộc? Tất nhiên, tôi hiểu rằng đây là vấn đề lớn mà 1 bài báo hay 1 cuộc trả lời phỏng vấn không thể trình bày đầy đủ được. Nhưng tôi cũng xin cố gắng trình bày quan điểm của mình ở khả năng cao nhất có thể. Tôi rất mong các quý vị độc giả, thính giả bổ sung để cho nó ngày càng được hòan chỉnh hơn.

Trước hết, chúng ta phải khẳng định rằng: suốt từ cổ chí kim và từ Ðông sang Tây thì trên khắp trái đất này là chưa hề có 1 chính quyền nào đang nắm quyền lực lại tự động đem nhường quyền lãnh đạo cho các lực lượng chính trị khác. Cho dù cái chính quyền cũ ấy có thối nát, bất lực đến đâu đi chăng nữa. Tình trạng cù nhầy như vậy khiến cho những mâu thuẫn trong xã hội xuất hiện và ngày càng phát triển (hay nói theo cách mà trong những báo cáo chính trị của Ðảng cộng sản Việt Nam là: “tình hình có diễn biến ngày càng phức tạp!”).

Khi những mâu thuẫn kia trở thành mâu thuẫn đối kháng thì nhân dân bắt đầu phản ứng. Cách thông thường là chính quyền sẽ sử dụng bộ máy quân đội và cảnh sát để đàn áp với nhiều cách thức khác nhau. Nhưng, như đã thành một quy luật là: dù anh có đàn áp tàn bạo, xảo quyệt đến đâu đi chăng nữa thì những mâu thuẫn kia không vì thế mà sẽ bị triệt tiêu đi. Nó chỉ có thể tạm lắng xuống, để rồi đến lúc nào đó lại bùng lên một cách dữ dội hơn.

Lúc này, nhu cầu thống nhất các lực lượng tiến bộ trong xã hội, để cùng bảo vệ nhau và để cùng đấu tranh một cách có hiệu quả hơn với cái chính quyền phản dân tộc kia sẽ được đặt ra một cách rất tự nhiên và rất cần thiết (mặc dù về mục đích và phương pháp đấu tranh thì trước đó, mỗi người, mỗi tổ chức, đảng phái khác nhau có thể là rất khác nhau; thậm chí là đã từng mâu thuẫn với nhau rất gay gắt.). Một Liên Minh Dân Tộc ra đời chính là xuất phát từ những nhu cầu tự nhiên ấy; mà nếu không có nó thì cũng sẽ không có khối đại đòan kết tòan dân. Khi đó, cuộc đấu tranh cho cái mới, cái tiến bộ sẽ mãi mãi dẫm chân tại chỗ; với những tổn thất to lớn luôn rình rập những lực lượng đi tiên phong.

Chúng ta có rất nhiều ví dụ để chứng minh cho nhận xét này. Trong một bài báo mới đây, nhân cái chết của Ðức giáo hòang John Paul II, ông Lech Walesa – Cựu chủ tịch Công Ðòan Ðòan Kết, cựu tổng thống Ba Lan (thời hậu cộng sản) – đã kể lại vắn tắt:..”. Trong thập niên 60 và 70 của thế kỷ 20, những cuộc đình công, biểu tình để phản đối chính quyền đã ầm ầm chuyển động trên khắp đường phố Ba Lan. Nhưng hết lần này qua lần khác, nhà cầm quyền đã phá vỡ hàng ngũ và nghiền nát những cuộc nổi dậy đó. Họ tấn công từng nỗ lực tiến tới tự do, đánh bại mọi cuộc đấu tranh cho dân chủ và làm sói mòn tất cả những cố gắng tổ chức để thay đổi xã hội. Trong suốt 2 thập niên, chúng tôi chỉ thu hút được 10 người họat động. Quần chúng không còn hy vọng, cũng chẳng còn niềm tin là các nhà lãnh đạo thế giới sẽ đứng ra ủng hộ họ. Nói tóm lại là họ đã tuyệt vọng, đã suy nhược vì sự bất định; vì sự khủng bố và ngờ vực lẫn nhau,…

Thế nhưng, vào năm 1979 – Một năm sau khi John Paul II trở thành Giáo hòang và ông đã trở về thăm Ba Lan – quê hương ông, với 1 câu nói nổi tiếng cho 40 triệu đồng bào ông: Quý vị đừng sợ hãi! Hãy thay đổi bộ mặt thế giới! Vì vậy, chỉ trong vòng 1 năm sau, từ một nhóm nhỏ 10 người đã phát triển thành một tổ chức Công Ðòan Ðòan Kết với 10 triệu đòan viên. Niềm tin trong nhân dân Ba Lan đã nảy mầm và bén rễ. Thế giới tiến bộ giang tay ra ủng hộ chúng tôi. Sự thay đổi lan truyền khắp phần châu Âu bị nô lệ, những chế độ độc tài, bạo ngược nối đuôi nhau bị lật đổ như những con cờ Ðôminô vậy.”

Cuối cùng Lech Walesa kết luận: “Hôm nay ngài (John Paul II) đã bỏ chúng ta côi cút để trở về ngôi nhà của Chúa Cha. Nhưng sự ủng hộ về tinh thần của ngài sẽ tiếp thêm cho chúng ta sức mạnh, để tiếp tục cuộc chiến đấu một cách ôn hòa cho tự do và nhân phẩm ở nơi mình sinh sống, cũng như trên tòan thế giới..”

Theo tôi, bài học về cuộc đấu tranh giành tự do, dân chủ ở Ba Lan, Ðông Âu và Liên Xô từ 16, 17 năm về trước là vô cùng quý báu và nó vẫn còn giữ nguyên giá trị cho cuộc đấu tranh giành tự do, dân chủ ở Việt Nam hôm nay. Tình hình đất nước, khu vực và thế giới lúc này là rất thuận lợi để hình thành nên 1 Liên Minh Dân Tộc. Thành phần của nó sẽ bao gồm tất cả những ai yêu chuộng tự do, dân chủ và ủng hộ cuộc đấu tranh giành những giá trị ấy bằng biện pháp ôn hòa, bất bạo động. Mỗi người trong chúng ta, tòan dân tộc ta phải biết và phải dám vượt qua nỗi sợ hãi, như năm nào nhân dân Ba Lan đã từng vượt qua nó!

2) Nguyệt Như: Ðề nghị anh cho biết quan điểm của mình về vấn đề liên kết trong – ngoài nước cho nỗ lực dân chủ hoá ở Việt Nam?

Phương Nam: Hiện nay dân số Việt Nam ở trong nước là hơn 80 triệu người và khỏang 3 triệu người Việt Nam ở nước ngòai. Lực lượng 3 triệu đồng bào ta ở nước ngòai, với 80 % là sống ở những nước có nền kinh tế phát triển, do có nền chính trị tiến bộ là một lực lượng vô cùng đáng quý. Ðáng quý chẳng những cho cuộc đấu tranh giành tự do, dân chủ cho Việt Nam hôm nay, mà còn cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước mai sau.

Theo tôi, trong những năm qua thì cộng đồng người Việt Nam ở nước ngòai đã góp công quyết định trong việc bảo vệ những lực lượng dân chủ trong nước, qua việc báo động cho thế giới biết, mỗi khi lực lượng này bị chính quyền đàn áp. Nhưng hôm nay thì đồng bào ta ở nước ngòai, nhất là các bạn trẻ cần phải về nước nhiều hơn nữa. Tức là chúng ta phải “nâng cấp” sự hỗ trợ cho đồng bào trong nước lên 1 bước phát triển mới về chất.

Nếu nhớ lại cách đây hơn 20 năm, khi nền kinh tế Việt Nam vẫn còn là nền kinh tế chỉ huy tập trung, quan liêu, bao cấp sẽ thấy: việc có các doanh nhân nước ngòai (chủ yếu là Nhật Bản, Nam Hàn, Ðài Loan, Singapore,…) vào Việt Nam làm ăn. Rồi lại có 1 số người nhiều hơn trước được ra nước ngòai học tập, công tác,… đã là những tác nhân quan trọng góp phần phá được thế độc quyền trong kinh tế. Thì nay, cũng bằng chính cách đó dân tộc ta nhất định cũng sẽ phá được thế độc quyền trên chính trường; điều mà Ðảng cộng sản Việt Nam vẫn đang quyết nắm giữ nó thông qua Ðiều 4 của Hiến pháp hiện hành.

Cũng cần lưu ý rằng: mục tiêu của cuộc đấu tranh giành tự do, dân chủ ở Việt Nam hôm nay là không đồng nghĩa với những điều đại lọai như: phải “lật đổ ÐCS Việt Nam!” Thậm chí có người còn mạnh miệng hô hào là phải “tiêu diệt bọn bạo quyền cộng sản!” v.v… Những quan điểm như vậy sẽ khó mà thuyết phục phần lớn nhân dân trong nước. Ngược lại, nó còn tạo cơ hội bằng vàng cho những người bảo thủ hiện nắm thực quyền trong ÐCS Việt Nam tuyên truyền trong nhân dân rằng: nếu phải chọn 1 trong 2 thì có khi cứ chọn cái hiện có còn hơn. Chứ bây giờ lại để cho mấy “ông nội” kia về nắm quyền thì còn báo dân, hại nước nữa! Rồi dân tộc lại lâm vào cảnh “nồi da, xáo thịt” cho mà xem! Rõ ràng những quan điểm như vậy là bị phản tác dụng đối với tình hình Việt Nam hôm nay.

3) Nguyệt Như: Cuộc sống của anh hiện nay ra sao sau khi anh bị mất việc tại ngân hàng?

Phương Nam: Về cuộc sống của tôi hiện nay thì tôi vẫn đang thất nghiệp, sau 2 tháng mất việc tại ngân hàng. Vụ việc cụ thể tôi có viết lại trong bài “Về việc chấm dứt Hợp Ðồng Lao Ðộng của tôi” đã được đăng trên 1 số trang Web ở bên ngòai. Tôi hiểu rằng đây là giai đọan khó khăn của mình, nhưng tôi đã lường trước tình hình sẽ là như vậy. Thậm chí còn xác định nó sẽ còn tệ hơn nữa. Tôi là người lạc quan và tôi vẫn đang tích cực tìm kiếm 1 việc làm thích hợp, để có thu nhập cho mình và gia đình. Có 1 chuyện vui là từ hồi còn nhỏ, tôi đã luôn tin rằng: nếu ai cố ý làm hại người lương thiện thì sớm muộn gì họ cũng sẽ bị trừng phạt. Họ không bị trừng phạt bởi công lý thì cũng bị trừng phạt bởi trời phật, thần linh. Vì vậy, lòng tôi luôn thanh thản và cũng pha 1 chút hồi hộp chờ đợi thần linh, trời phật đến!