- Xa mặt cách lòng.

Thành ngữ VN

Khi xem phim “Saving Private Ryan”, thỉnh thoảng, mấy đứa bé lại quay sang “tham khảo” với tôi về tên các loại vũ khí của “bên mình” và “bên nó”. “Nó” đây là lực luợng quân đội Đức (đang chiếm đóng nước Pháp) và “mình” là một tiểu đội lính Mỹ, được lệnh phải đi tìm một binh sĩ – có tên là James Ryan – đang bị kẹt trong lòng địch. 

Vì ba người anh của James Ryan cũng đều tham chiến, và đã cùng lượt hy sinh nên đồng đội buộc phải đi tìm cho được kẻ sống sót còn lại, đểø mang cậu út về “trả lại” cho bà mẹ – trước khi quá muộn. Cuốn phim dài 2 giờ 46 phút, do Steven Spielberg làm đạo diễn, Tom Hanks là tài tử chính, và nghe đâu đã được đề nghị (tới) một tỉ giải Oscar mà sao tôi coi không “đã” mấy. Tôi cứ bị lọng cọng và lấn cấn về chuyện “phe mình” và “phe nó”.

Dù khi Thế Chiến Thứ Hai chấm dứt, tôi chưa ra đời nhưng tôi vẫn sẵn sàng “đứng” về phe Đồng Minh để chống lại phe Trục. Tôi cũng hoàn toàn tán đồng với quyết định của quân đội Hoa Kỳ, về chuyện phải giải cứu binh nhì James Ryan – bằng mọi giá. 

Tuy thế, tôi e rằng mình không được phép nhận (đại) những quân nhân Mỹ thuộc … “phe mình” – một cách tự nhiên và hồn nhiên – như lũ con tôi. Tôi không sinh ra và lớn lên ở California như chúng nó. Tôi chỉ là một người tị nạn, một di dân. Tôi đến từ Việt Nam, I came from VietNam, nếu nói theo kiểu Mỹ. Và rất nhiều đêm, gần như là hàng đêm, tôi vẫn cứ lần mò trở về nơi chốn cũ.

Về nhà, tôi chơi tạt lon. Cơm tối xong thì chúng tôi chơi năm mười, chơi rượt bắt cú tù hoặc cả đám rù nhau đi bắt dế, cho đến mãi khuya. 

Rồi chiến tranh giữa Hoa Kỳ và Irak xẩy ra. Quân đội Mỹ vừa chiếm xong Baghdad thì ngay ngày hôm sau người ở kế bên hớn hở mang sang một phần thịt quay và mấy gắp bánh hỏi, “để anh Tư nhậu sương sương vài ly”. Tuy chúng tôi đều là người Việt và là láng giềng hàng xóm với nhau (đã nhiều năm) nhưng quà cáp, biếu xén như thế là một chuyện rất bất thường – ở Mỹ.

-

- Đâu có, bữa trước em vái ông Địa cho tụi nó thua lẹ lẹ, chớ thấy lính mình qua bên đó nóng bức và nắng nôi tội nghiệp quá sức – anh à! Bữa nay nó thua thiệt nên em cúng tạ vậy thôi mà.

“Nó” đây là lính Iraq và “mình” đây (tất nhiên) là quân đội Hoa Kỳ. Rồi cô Sáu say mê kể lại chuyện lính Mỹ đã phải liều mạng ra sao trong chuyện giải cứu tù binh và cứu được môt cô binh nhì tên Jessica Lynch nào đó. Nghe cũng hào hùng và cảm động y như chuyện … phim “Saving Private Ryan” vậy. 

Cô Sáu không phải là người duy nhất đã tỏ lộ sự quan tâm và cảm mến của mình đối với những quân nhân Mỹ đã tham dự vào cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Irak. Ở thành phố San Jose, California, người Việt tị nạn đã chuyển tới Hội Hồng Thập Tự gần 30, 000 đô la ủng hộ cho tiền tuyến.“Người cho 1 đồng, người cho 5, 10 đồng có người đến 2,000. Chúng tôi đi từng cơ sở thương mại, từng tư gia để nhăc nhở trách nhiệm mọi người khi đất nước đang phải đối phó với chiến tranh” (Đức Hà.“Tấm Lòng Người Di Dân GốcViệt.” Viet Mercury, 11 Apr.2003:B1). 

Còn ở miền Đông Hoa Kỳ, “… một phái đoàn phụ nữ người Mỹ gốc Việt dưới sự hướng dẫn của bà Nguyễn Thị Lễ đã tháp tùng Dân Biểu Bob Hull đại diện tiểu bang Virginia đến viếng Quân Y Viện Walter Reed tại Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn để ủy lạo các thương binh trong trận chiến với Iraq… Phái đoàn trao tấm chi phiếu trị giá $8,010.00 …, đồng thời phái đoàn cũng trao gần 80 tấm thiệp chúc mau lành bệnh mà các em nhi đồng, thế hệ sau của người Mỹ gốc Việt, đã thiết kế và gửi đến cho từng thương binh. .. [“Phái Đoàn Phụ Nữ Việt Nam Thăm Viếng Uûy Lạo Thương Bệnh Binh Tại Y Viện Walter Reed,” Lê Thuỳ Lan tường trình từ Hoa Thịnh Đốn (http://www.geocities.com/hoangmaidat/press/0519thamvieng.html).

Những nghĩa cử cao qúi và hồn nhiên như thế của đồng bào mình ở khắp nơi khiến tôi bùi ngùi, cảm động. Tôi chợt nhiên cảm thấy xấu hổ vì lối suy nghĩ hẹp hòi của mình đối với phần đất mới – nơi đã bao dung để cho tôi và cả triệu người Việt khác nữa có một cuộc sống an bình.

Bữa đó, sẵn có thịt quay bánh hỏi, tôi nhậu cho tới khi xỉn luôn. Và cũng bữa đó, tôi quyết định cởi bỏ cái mặc cảm “công dân part – time” nơi quê hương mới. Kể từ nay, như mọi người khác, tôi cũng sẽ coi lính Mỹ thuộc “phe mình” luôn – cho nó khoẻ!

Chớ còn chờ gì nữa đây, đây Trời? Tôi dã sống ở Hoa Kỳ nửa cuộc đời rồi, đã nhâp tịch và tuyên thệ “sẵn sàng cầm súng bảo vệ tổ quốc khi cần” rồi. Hãy tưởng tượng ra một cô dâu, đã làm lễ cưới, đã tuyên bố “I Do” mà đêm tân hôn thì nằm quay mặt vào tường thút thích khóc và nhất định từ chối không chịu cởi quần… Đâu có ăn ở cư xử kỳ cục như vậy hoài được, phải không? Mà cái thứ di dân sồn sồn, thất cơ lỡ vận như tôi thì “danh giá” cái con mẹ (ruợt) gì mà còn bầy đặt làm cao (cho chúng ghét) chớ?

Nói giản dị theo kiểu thường dân là như thế. Nói cách khác, văn nghệ văn gừng hơn chút đỉnh, tôi xin mượn thơ của T.T.K.H. để diễn tả tâm trạng “khắc khoải” của mình – như sau:

Ái ân lạnh lẽo của chồng tôi.

Hai mươi mấy thu qua, tôi đã giữ trong tim cả đống (bóng) người chứ đâu phải một. Dĩ vãng của tôi nặng nề quá khiến tôi đâm ra rất lề mề khi xoay trở với hiện tại, và thấy ái ngại (hết sức) khi nhìn về tương lai – nếu cái tương lai này không có đồng bào và đất nước (Việt Nam) “của mình” trong đó! Mà nghĩ cho cùng thì đó cũng chỉ là chuyện bầy đặt “ôm rơm (cho) nặng bụng” thôi. Xót thương xuông như thế, cho dù có quay quắt chăng nữa, để làm gì cơ chứ? Cố hương ơi, thôi vĩnh biệt!

***

“Tình ngỡ đã quên đi nhưng tình bỗng lại về!” Và nó về rất là không đúng lúc. 

“Sáng nay mở e-mail ra đọc, tôi nhận được từ một người không hề quen biết, không kèm theo một giòng chữ nào, bức hình một người đàn ông mà tôi cũng chưa gặp bao giờ. Hình chụp người đàn ông đang ngồi trên giường có trải chiếu, đằng sau là bức tường loang lổ, hoen ố những vết đen mốc. Ông có một bộ ria, tóc dầy và đen, một mắt to, một mắt nhỏ mà tôi nghĩ là bị hư, chỉ còn một con. Ông không còn chân tay. Hai chân bị cụt trên đầu gối. Và hai tay cụt ở trên khuỷu tay, gần nách.”